I. ĐỊNH NGHĨA VÀ PHÂN LOẠI:
1. Định nghĩa:
- Ankađien là Hidrocacbon mạch hở, có 2 nối đôi.- Ankađien còn được gọi là điolefin.
CTTQ:
CnH2n-2 với n ≥ 3;
* Danh pháp:
Số chỉ vị trí nhánh - tên nhánh - tên mạch chính (anka) - số 2 vị trí nối đôi - đien;VD:
CH2=C=CH2:
+ Propađien;
+ Anlen;
CH2=CH-CH=CH2:
+ Buta-1,3-đien;
+ Đivinyl;
CH3=C(CH3)-CH=CH2:
+ 2-metyl buta-1, 3-đien;
+ Isopren;
2. Phân loại:
- Có 2 nối đôi liền nhau:VD: CH2=C=CH2 anlen;
- Có 2 nối đôi xa nhau, cách từ 2 nối đơn trở lên:
VD: CH2=CH-CH2-CH=CH2: Penta-1,4-đien;
- 2 nối đôi cách bởi một nối đơn: Ankađien liên hợp hay tiếp cách
VD: CH2=CH-CH=CH2;
ngoài ra còn Isopren và đivinyl,...
Đây là loại quan trọng.
II. HÓA TÍNH:
1. Phản ứng cộng tương tự anken:
Tùy theo tỉ lệ số mol --> cộng vào 1 nối đôi hay 2 nối đôi:a. Cộng Hidro:
VD:CH2=CH-CH-CH2 + 2H2 --Ni,t°--> CH3-CH2-CH2-CH3;
b. Cộng dung dịch Brom:
CH2=CH-CH=CH2 + Br2 ---->Nếu với -80°C thì sản phẩm là CH2Br-CHBr-CH=CH2: 3, 4-đibrom but-1-en;
Nếu với 40°C thì sản phẩm là CH2Br-CH=CHCH2Br: 1, 4-đibrom but-2-en;
c. Cộng HX:
VD:CH2=CH-CH=CH2 + HBr ---->
Nếu với -80°C thì sản phẩm là:
+ CH3-CHBr-CH=CH2: 3-brom but-1-en (sản phẩm chính);
+ CH2Br-CH2-CH=CH2: 4-brom but-1-en (sản phẩm phụ);
Nếu với 40°C thì sản phẩm là CH3-CH=CH-CH2Br: 1-brom but-2-en;
d. Phản ứng trùng hợp:
nCH2=CH-CH=CH2 --t°,xt,Na--> -( CH2-CH=CH-CH2 )-n: Polibutađien hay cao su buna;nCH2=C(CH3)-CH=CH2 --t°,p,xt--> -( CH2-C(CH3)=CH-CH2 )-n: Poli isopren hay cao su isopren;
3. Phản ứng oxi hóa:
a. Oxi hóa hoàn toàn:
C4H6 + 5O2 ----> 4CO2 + 3H2O;PTTQ:
CnH2n-2 + (3n-1)/2 ----> nCO2 + (n-1)H2O;
nCO2 > nH2O;
nCnH2n-2 = nCO2 - nH2O;
b. Phản ứng oxi hóa không hoàn toàn:
Buta-1,3-đien và isopren cũng làm mất màu dung dịch kali pemaganat tương tự như anken.III. ĐIỀU CHẾ:
1.Điều chế buta-1,3-đien từ butan hoặc butilen bằng cách đề hidro hóa:
CH3-CH2-CH2-CH3 --t°,xt--> CH2=CH-CH=CH2 + 2H2;2. Điều chế isopren bằng cách tách hidro của isopentan:
CH3-CH(CH3)-CH2-CH3 --t°,xt--> CH2=C(CH3)-CH=CH2 + 2H2;IV. ỨNG DỤNG:
- Sản xuất cao su có độ đàn hồi cao: cao su buna, cao su isopren,...- Cao su buna được dùng làm lốp xe, nhựa trám thuyền,...
Mọi thắc mắc các bạn hãy gửi câu hỏi về Fanpage: Hóa Học Unlimited để được giải đáp sớm nhất có thể.
Chúc bạn thành công !
